Evaluation of Nutrient Profile and Heavy Metal Risks of Feed and Milk Content of Şavak Akkaraman Sheep
DOI:
https://doi.org/10.24925/turjaf.v13i7.1776-1783.7561Keywords:
Şavak, Milk, Nutrient, Feed, Heavy metal, ICP-MSAbstract
This study aimed to investigate some chemical parameters in the milk and feed of Şavak Akkaraman sheep, to determine the levels of heavy metals lead (Pb), cadmium (Cd), mercury (Hg), copper (Cu) and arsenic (As) and to evaluate the effect of feed on the heavy metal content in milk. The average values of dry matter (17.63%), crude ash (1.03%), crude protein (5.69%), crude fat (5.62%), fat-free dry matter (12.01%), acidity (0.34% L.A.), and pH (6.62) were determined in the milk samples, while the average values of dry matter (92.08%), crude ash (7.63%), crude protein (7.56%), crude fat (2.00%), crude fiber (22.82%), and neutral detergent fiber (NDF) (43.30%) were determined in the feed samples. The Cu levels in the milk samples of Şavak Akkaraman sheep were found to average 0.248 mg/kg, while Pb, Cd, Hg, and As were not detected. In the feed samples, the Pb, Cd, Cu, and As levels were determined to be 0,057, 0,021, 1,916, and 0,040 mg/kg, respectively, while Hg was not detected. The correlation analysis revealed positive and statistically significant relationships between dry matter and crude ash (r = 0.684), dry matter and fat-free dry matter (r = 0.989), and crude ash and fat-free dry matter (r = 0.664). Additionally, a strong positive correlation was observed between feed Pb and feed As (r=0.938), as well as between milk crude fat and NDF (r=0.927). The findings were generally consistent with previously reported data in the literature and were assessed to be within normal limits. The fact that the levels of Cu detected in Şavak Akkaraman sheep milk samples and the levels of Cu and As detected in feed samples are within non-risky limits suggests that the environmental pollution level in the region may be low and that the consumption of sheep milk may not pose a significant risk to public health.
References
Akça, N. (2016). Halk elinde yetiştirilen karacadağ zom koyununun süt bileşimi ve süt verim özellikleri. Siirt Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Siirt.
Akçapınar, H. (2000). Koyun yetiştiriciliği. İsmat Matbaacılık. ISBN: 975-96978- 1-5, Ankara.
Akgün, H. (2019). Yetiştirici koşullarında kıvırcık ırkı koyunlarda süt verim özelliklerinin belirlenmesi üzerinde bir araştırma. Bursa Uludağ Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Bursa.
Ali, H., Khan, E., & Sajad, M. (2013). Phytoremediation of heavy metals–conceptsand applications, Chemosphere, 91, 869–881. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2013.01.075
Altun, S. K., & Aydemir, M. E. (2020). Essential elements and heavy metal levels in sheep milk and its dairy products. Middle East Journal of Science, 6(2), 94-103. https://doi.org/10.23884/mejs.2020.6.2.06
Anonim. (1997). Codex Alimentarius Commission (CAC), Procedural Manual, 10th ed., Joint FAO/WHO Food Standards Programme, Rome.
Anonim. (2007). NMKL method no: 186. (www.nmkl.org.).
Anonim. (2023). Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği (R.G. No: 2023-32360). Tarım ve Orman Bakanlığı, Ankara.
AOAC. (1984). Association of Official Analytical Chemists. Official Methods of Analysis. 14th Edition, Washington DC: Association of Analytical Chemists.
AOAC. (2000). Association of Official Analytical Chemists. 17th Edition, Washington DC: Assosciation of Official Agricultural Chemist.
Aşkan, R. (2017). Van ilinde köy koşullarında yetiştirilen akkaraman melezi koyunlarında süt verimi ve sütteki bazı kimyasal özellikler, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Van.
Aydemir, G. (2022). Van İli Tuşba İlçesinde halk elinde yetiştirilen Akkaraman ve İvesi ırkı koyunlarına ait sütlerin bazı kimyasal ve fiziksel özelliklerinin araştırılması, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Van.
Beykaya, M., Yıldırım, Z., Özbey, A., & Yıldırım, M. (2019). Sivas ilindeki bazı süt işletmelerine gelen sütlerin fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özelliklerinin belirlenmesi. TURJAF, 7, 105-109. https://doi.org/10.24925/turjaf.v5i4.388-396.1172
Bilgücü, E. (2010). Siyah-beyaz alaca süt sığırlarının beslenmesinde kullanılan yemlerin ve bu hayvanlardan elde edilen sütlerin ağır metal ve mineral madde miktarlarının belirlenmesi üzerine bir araştırma, Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Tekirdağ.
Boudebbouz, A., Boudalia, S., Bousbia, A., Habila, S., Boussadia, M.I., & Gueroui, Y. (2021). Heavy metals levels in raw cow milk and health risk assessment across the globe: A systematic review. Science of the Total Environment, 751, 141830. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.141830
Cıdıroğlu, Z. A. (2019). Piyasada satışa sunulan ısı işlemi görmüş içme sütlerinde ağır metal kalıntılarının varlığı üzerine araştırmalar. İstanbul Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Cortes, T. E., Das, H. A., Fardy, J. J., Bin Hamzah, Z., Iyer, R. K., Sun, L., Leelhaphunt, N., Muramatsu, Y., Parr, R. M., & Qureshi, I. H. (1994). Toxic heavy metals and other trace elements in foods tuffs from 12 different countries. An IAEA coordinated research program. Biological Trace Element Research, 43-45, 415-22. https://doi.org/10.1007/BF02917343
Demirci, M, & Gündüz, H. H. (1994). Süt teknoloğunun el kitabı. Hasat Yayıncılık, İstanbul.
Duffus, J. H. (2002). Heavy metals a meaningless term? IUPAC technical report. Pure and Applied Chemistry, 74:793-807. https://doi.org/10.1351/pac200274050793
Eralp, M. (1949). Akkaraman koyunlarının süt verimleri ile sütlerinin terkibi ve süt yağlarının fiziki ve kimyevi vasıfları. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, 5, Ankara.
Gövercin, İ. (2010). İzmir İlinde sütlerde bazı ağır metal (kurşun, kadmiyum, arsenik, cıva, bakır, çinko) düzeylerinin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, İzmir.
ISO. (2002). International Organization for Standardization. ISO 14891:2002 (IDF 185:2002). Milk and milk products-determination of nitrogen content-routine method using combustion according to the Dumas principle.
İstanbulluoğlu, H., Oğur, R., Tekbaş, Ö. F., & Bakir, B. (2013). Süt ve süt ürünlerinde ağır metal kirliliği. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 33(2), 410-419. https://doi.org/10.5336/medsci.2012-29718
Kahraman, M. (2018). Akkaraman, Bafra ve Bafra x Akkaraman F1 koyunlarda süt verimi, bazı kalite özellikleri ile LPL ve LCAT gen ekspresyonlarının araştırılması üzerinde bir araştırma. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara.
Kamal, M. T., Hashem, M. A., Al-Mamun, M., Hossain, M. M., Razzaque, M. A., & Ritu, J. H. (2020). Investigating the quality of commercial beef cattle feeds and feed ingredients used in Bangladesh. SAARC Journal of the Agriculture, 18(1), 197-208. https://doi.org/10.3329/sja.v18i1.48393
Kamal, M. T., Hashem, M. A., Sarker, N. R., Jahan, R., & Hossain M. M. (2016). Effects of organic manure on production performance and nutritive values of different Napier cultivars. Journal of the Bangladesh Society for Agricultural Science and Technology, 13(1-4), 1-4.
Kara, R., Acaröz, U., Gürler, Z., İnce, S., & Arslan-Acaröz, D. (2018). Manda sütlerinde ICP-MS ile metal ve ağır metal seviyelerinin belirlenmesi. Kocatepe Veterinary Journal, 11(4), 468-471.
Karaaslan, İ. (2022). İç Anadolu’da entansif olarak yetiştirilen akkaraman koyunlarından laktasyon süresince elde edilen sütlerin insan beslenme ihtiyaçlarını karşılama düzeyleri. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Hatay.
Kiper, İ. (2016). Karayaka ırkı koyunlarda laktasyon sayısının süt verimine ve süt özelliklerine etkileri üzerinde bir araştırma. Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ordu.
Memon, A. R., & Schroder, P. (2009). Implications of metal accumulation mechanisms to phytoremediation. Environmental Science and Pollution Research International, 16, 162–175. https://doi.org/10.1007/s11356-008-0079-z
Metin, M. (2012). Süt ve mamulleri analiz yöntemleri. Ege Üniversitesi Basımevi, 439s.
Özmen, Ö., Kul, S., & Gök, T. (2015). Elâzığ ilinde halk elinde yetiştirilen akkaraman ırkı koyun ve kuzulara ait bazı verim özellikleri. F. Ü. Sağlık Bilimleri Veteriner Dergisi, 29 (2), 81–85.
Özturan, K., & Atasever, M. (2018). Süt ve ürünlerinde mineral maddeler ve ağır metaller. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi 13(2), 229-241. https://doi.org/10.17094/ataunivbd.317822
Paksoy, N, Dinç, H, & Altun, S. K. (2018). Evaluation of levels of essential elements and heavy metals in milks of dairy donkeys, goats and sheep in Turkey. Pakistan Journal of Zoology, 50(3). https://doi.org/10.17582/journal.pjz/2018.50.3.1097.1105
Park, Y. W., Juárez, M., Ramos, M., & Haenlein, G. F. W. (2007). Physico-chemical characteristics of goat and sheep milk. Small Rumininant Research, 68(1-2), 88-113. https://doi.org/10.1016/j.smallrumres.2006.09.013
Rahman, M. F., Iqbal, A., Hashem, M. A., & Adedeji, A. A. (2020). Quality assessment of beef using computer vision technology. Food Science of Animal Resources, 40(6), 896-907. https://doi.org/10.5851/kosfa.2020.e57
Singh, M., Ranvir, S., Sharma, R., Gandhi, K., & Mann, B. (2020). Assessment of contamination of milk and milk products with heavy metals. Indian Journal of Dairy Science, 72(6), 608-615. https://doi.org/10.33785/IJDS.2019.v72i06.005
Stanovic, R., Árvay, J., Hauptvogl, M., Tomáš, J., Kováčik, A., Záhorcová, Z., & Slávik, M. (2016). Determination of heavy metals concentration in raw sheep milk from mercury polluted area. Potravinarstvo, 10(1), 95-99. https://doi.org/10.5219/536
Şahin, B. & Çanakcı Adıgüzel, G. (2022). Çiğ süt örneklerinde ağır metal düzeyinin belirlenmesi. Veterinary Sciences and Practices, 17(2), 61-65. https://doi.org/10.5152/VetSciPract.2022.1033546
Tayar, M. (2010). Ağır metaller. Gıda güvenliği. T.C. Marmara Belediyeler Birliği Yayını: 90-95.
Tekinşen, O. C. & Tekinşen, K. K. (2005). Süt ve süt ürünleri: Temel bilgiler teknoloji kalite kontrolü.
Selçuk Üniversitesi Basımevi.
Tulmaç, F. (2023). Van İli Erciş İlçesinde halk elinde yetiştirilen Akkaraman ve Morkaraman koyunlarına ait sütlerin bazı kimyasal ve fiziksel özelliklerinin araştırılması, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Van.
TSE. 1995. Türk Standartları Enstitüsü. TS 3001. Tulum peyniri standardı. Ankara.
TSE. 2022. Türk Standartları Enstitüsü. TS ISO 19662. Süt yağ içeriği tayini (Gerber yöntemi). Ankara.
Türközü, D., & Şanlıer, N. (2014). Gıdalardaki Ağır Metal Kontaminasyonları: Bulaşma Kaynakları, Sağlık Riskleri ve Ulusal/Uluslararası Standartlar. Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi, 9(3), 29-46.
Türközü, D., & Şanlıer, N. (2012). Gıdalardaki ağır metal kontaminasyonları: Güncel bakış. Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26(4), 73-80.
Van Soest, P. J., Robertson, J. B., & Lewis, B. A. (1991). Methods fordietary fiber, neutral detergent fiber, and nonstarch polysaccharidesin relation to animal nutrition. Journal of Dairy Science, 74, 3583–3597.
Wang, H., Dong, Y., Yang, Y., Toor, G., & Zhang, X. (2013). Changes in heavy metal contents in animal feeds and manures in an intensive animal production region of china. Journal of Environmental Science International, 25, 2435–2442. https://doi.org/10.1016/s1001-0742(13)60473-8
Yağcı, S. (2017). Şavak Akkaraman koyunlarının bazı morfolojik ve fizyolojik özellikleri ile moleküler filogenetik ilişkilerin belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Kahramanmaraş.
Yipel, M., & Yarsan, E. (2017). Yemlerde ağır metal ve diğer iz elementlerden kaynaklanan olumsuzluklar. Turkiye Klinikleri Journal of Veterinary Sciences-Pharmacology and Toxicology-Special Topics, 3(2), 102-6.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
