The use of Kenger (Gundelia tournefortii) in Local Culinary Culture and its Evaluation within the Framework of Zero Waste: The Çukurova Case
DOI:
https://doi.org/10.24925/turjaf.v13i12.4053-4063.7927Keywords:
Kenger herb, Gundelia tournefortii, Zero waste, Edible herbs, Çukurova regionAbstract
Kenger (Gundelia tournefortii) is a wild herb species collected and consumed by local people in the Mediterranean Region. It is an important sustainable agricultural product especially with its ability to grow in dry environments. Kenger is a sustainable herb that can be evaluated within the scope of zero waste with its versatile usage areas. This research aimed to determine the culinary uses of kenger in the provinces of Adana and Osmaniye in the Çukurova Region and the consumption of six different parts (root, stem, thorn, leaf, seed and flower) within the scope of the zero-waste strategy. For this purpose, the research was carried out with a sample of participants who had knowledge about kenger. Data were collected with a semi-structured interview form. Data were collected using the criterion sampling technique, one of the purposeful sampling methods, between 30.10.2024 and 15.11.2024. According to the results obtained, the genus Kenger (Gundelia tournefortii) has an important place in the local culinary culture. Kenger, collected between April and July, is consumed raw or cooked. It was determined that all parts except the thorns and seeds are used in meals. The Kenger herb is also a source of income for the local people. It has been determined that the most consumed part of the acanthus in meals is the stem part with a rate of 57.63%.
References
Anonim (2024). Kenger otu tarım ve orman bakanlığı yetiştiriciliği. Erişim Adresi: Https://Arastirma.Tarimorman.Gov.Tr/. Erişim Tarihi: 13.05.2024
Armağan, M., Tugay, O., Doğru Koca, A., Zare, G., Kola, O., Tan, N., Miski, M. & Vitek, E. (2023). Kenger (gundelia) bitkisinin halk arasinda kullanımları. Balkan 9th Internatıonal Conference On Applıed Scıences October, Edirne 6 – 8.
Asadi-Samani, M., M. Rafieian-Kopaei & N. Azimi. (2013). Gundelia: A systematic review of medicinal and molecular perspective. Pakistan Journal of Biological Sciences: PJBS. 16 (21): 1238-1247.
Ateş, M. A., Fırat, M., & Kaya, Z. (2021). Updated-extended molecular time and molecular phylogeny of Gundelia species native to Turkey. Plant Systematics and Evolution, 307(4), 47.
Attard, E., & Cuschieri, A. (2009). In vitro immunomodulatory activity of various extracts of Maltese plants from the Asteraceae family. Journal of Medicinal Plants Research, 3(6), 457-461.
Baycar, A. (2023). Siirt’in lokal gastronomik unsurları. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, 1(13), 23-37.
Baydar, H. (2005). Tıbbi aromatik ve keyf bitkileri bilim ve teknolojisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları, (51), 216.
Bilgir, B. (1982). Ege Bölgesinde insan beslenmesinde kullanılan bazı yabani (şevketi bostan, iğnelik, deve dikeni, yabani pazı ve semiz otu) otları üzerinde araştırmalar. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 19(3), 11-26.
Bulut, H., Doğan, N. Y., & Korkmaz, M. (2019). Tıbbi ve aromatik bitki olarak kullanılan tanacetum sp.(pire otu) türlerinin genetik benzerliğinin moleküler yöntemler ile belirlenmesi. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences, 9(1), 22-29.
Cakmakci, S., & Dagdemir, E. (2013). A preliminary study on functionality of Gundelia tournefortii L. as a new stabiliser in ice cream production. International Journal of Dairy Technology, 66(3), 431-436.
Caruso, G., Abdelhamid, M. T., Kalisz, A., & Sekara, A. (2020). Linking endophytic fungi to medicinal plants therapeutic activity. A case study on Asteraceae. Agriculture, 10(7), 286.
Çelikezen, F. Ç., Hayta, Ş., Özdemir, Ö., & Türkez, H. (2019). Cytotoxic and antioxidant properties of essential oil of Centaurea behen L. in vitro. Cytotechnology, 71, 345-350.
Ceylan, F. & Şahingöz, S. A. (2019). Yenilebilir otlar tüketim alışkanlığı, Düziçi örneği, edible herbs habitual consumption, Düziçi Example. Journal of Tourism, Gastronomy Studies, 7(3), 2204-2225.
De Athayde, A. E., de Araujo, C. E. S., Sandjo, L. P., & Biavatti, M. W. (2021). Metabolomic analysis among ten traditional “Arnica” (Asteraceae) from Brazil. Journal of Ethnopharmacology, 265, 113149.
Demir, E., Sürmen, B., Özer, H., & Kutbay, H. G. (2017). Salıpazarı ve çevresinde (Samsun/Türkiye) doğal olarak yetişen bitkilerin etnobotanik özellikleri. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 7(2), 68-78.
Doğan, Y., Uğulu, İ. & Durkan, N. (2013). Wild edible plants sold in the local markets of Izmir, Turkey. Pak. J. Bot., 45(S1): 177-184.
FAO (2018). Sustainable food systems: Concept and framework. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Erişim Adresi: http://www.fao.org/3/ca2079en/CA2079EN.pdf. Erişim Tarihi: 03.05.2025
Faydaoğlu, E., & Sürücüoğlu, M. S. (2011). Geçmişten günümüze tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanılması ve ekonomik önemi. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 11(1), 52-67.
Fırat, M. (2019). Gundelia siirtica (Asteraceae), a new lactiferous species from Siirt (south-eastern Anatolia). Phytotaxa, 394(4), 276-284.
Genc, I., & Fırat, M. (2019). Karyological study of the genus Gundelia (Compositae) in Turkey. Caryologia, 72(1), 45-53.
Gürbüz, S., & Sahin, F. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, felsefe-yöntem-analiz. İstanbul: Seçkin Yayıncılık.
Hayıt, Ö. Ü. F., Timurbekova, A., Şimşek, B., Gül, H., Çekal, N., Seyrekoğlu, Ö. Ü. F. & Ulutürk, G. Y. M. Ş. (2023). Gıda bilimi ve gastronomi-I. İksad Yayınevi. ISBN: 978-625-367-013-9.
Karaaslan, Ö., E. Çöteli & Karataş, F. (2014). Kenger (Gundelia Tournefortii) bitkisindeki a, e, c vitaminleri ile malondialdehit ve glutatyon miktarlarının araştırılması. EÜFBED - Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 7(2): 159-168.
Karadağ, Ü. & Özer, Ç. (2022). Gastronomi turizmi açısından yenilebilir otların önemi: Ege bölgesi örneği. Asya Studies, 6(22), 249-256.
Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Karataş, F. (2014). Kenger (gundelia tournefortii) bitkisindeki a, e, c vitaminleri ile malondialdehit ve glutatyon miktarlarinin araştirilmasi. Erzincan University Journal of Science and Technology, 7(2), 159-168.
Kayıran, S. D., & Kırıcı, S. (2019). Adana (Türkiye) aktarlarında tedavi amacıyla satılan bitkisel droglar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22(2), 183-192.
Kızıl, S. & Tonçer, Ö. (2014). Diyarbakır ve çevresinden doğadan toplanarak tüketilen bitkiler. Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Sempozyumu, 23-25.
Kök, A., Kurnaz, A., Kurnaz, H. A. & Karahan, S. (2020). Ege otlarının yöresel mutfaklarda kullanımı. Journal Of Tourism Intelligence and Smartness, 3(2), 152-168.
Konak, M., Ateş, M. & Şahan, Y. (2017). Yenilebilir yabani bitki gundelia tournefortii’nin antioksidan özelliklerinin belirlenmesi. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 31(2), 101-108.
Lang, T., & Barling, D. (2012). Food security and food sustainability: reformulating the debate. The Geographical Journal, 178(4), 313-326.
MacArthur, E. (2013). Towards the circular economy, economic and business rationale for an accelerated transition. Ellen MacArthur Foundation: Cowes, UK, 1.
Marshall, C. & Rossman, G. B. (2014). Designing qualitative research. Sage Publications.
Mason, M. (2010). Sample size and saturation in PhD studies using qualitative interviews. In Forum qualitative Sozialforschung/Forum: qualitative social research (Vol. 11, No. 3).
Myagchilov, A. V., Gorovoi, P. G. & Sokolova, L. I. (2021). Flavonoids from serratula komarovii iljin (the asteraceae family). Russian Journal of Bioorganic Chemistry, 47, 1418-1423.
Nohutçu, L., Tunçtürk, M., & Tunçtürk, R. (2019). Yabani bitkiler ve sürdürülebilirlik. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 24(2), 142-151.
Özbek, H. (2005). Cinsel ve jinekolojik sorunların tedavisinde bitkilerin kullanımı. Van Tıp Dergisi, 12(2), 170-174.
Özçelik, H. (2018). Tıbbi sakız üretimi amaçlı türkiye bitkileri. Isnos-Med 2018.
Palabıyık, İ. (2017). Ticari sakız üretiminde kenger sakızının sakız mayasıyla beraber kullanım olanaklarının araştırılması. (Yüksek Lisans Tezi), Namık Kemal Üniversitesi.
Patton, M. Q. (2005). Qualitative Research. New York: John Wiley & Sons, Ltd.
Rivera, P., Villaseñor, J. L., Terrazas, T. & Panero, J. L. (2021). The importance of the Mexican taxa of asteraceae in the family phylogeny. Journal Of Systematics And Evolution, 59(5), 935-952.
Say, D. & Güzeler, N. (2016). Süt pıhtılaştırılmasında kullanılan bazı bitkiler. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5, 253-261.
Sessiz, A., Pekitkan, F. G., Esgici, R. & Güzel, E. (2018). Regresyon tekniği kullanılarak kenger gundelia tournefortii tohumlarının sürtünme özelliklerinin farklı yüzeyler için belirlenmesi. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 14(3), 143-148.
Sırrı, M. & Sırrı, G. (2020). Hakkâri ilinde gıda olarak tüketilen yabani bitki ve yabancı ot türlerinin güncel durumu. Avrupa Bilim Ve Teknoloji Dergisi, (19), 393-409.
Türkpatent (2024). Erişim Adresi: Turkpatent.Gov.Tr, Erişim Tarihi: 13. 05. 2024
Uce, İ. & Tunçtürk, M. (2014). Hakkâri’de doğal olarak yetişen ve yaygın olarak kullanılan bazı yabani bitkiler. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi, 7(2), 21-25.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, Ö. (2019). İki Farklı dönemde hasat edilen kenger otunun, gundelia tournefortii silolanma olanakları. (Yüksek Lisans Tezi), Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
