Abstract
Tütün üretiminde fiziki girdi kullanımının ve üretim maliyetlerinin güncel verilerle analiz edilmesi hem üreticilerin ekonomik sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesi hem de ulusal düzeyde uygulanacak tarımsal destek ve üretim politikalarının daha etkin biçimde tasarlanması açısından önem taşımaktadır. Bu sebeple bu çalışmada, Adıyaman ilinde faaliyet gösteren tütün üreticilerinin üretim yapısı, maliyet bileşenleri, karlılık düzeyi ve gelir yeterliliği işletme ölçekleri itibariyle analiz edilmiştir. Araştırma verileri, tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenmiş 106 tütün üreticisinden yüz yüze anketler yoluyla elde edilmiştir. Araştırmada 2023–2024 üretim sezonu dikkate alınmıştır. Araştırma sonuçları, incelenen işletmelerin küçük ölçekli ve parçalı bir arazi yapısına sahip olduğunu, üretimin büyük ölçüde tütüne dayalı olduğunu göstermiştir. Araştırmada ayrıca, işletme büyüklüğü arttıkça verim ve karlılığın arttığını, birim üretim maliyetlerinin ise azaldığı tespit edilmiştir. Büyük işletmeler daha yüksek verimliliğe sahiptir ve girdi kullanımında daha rasyonel davranmaktadır. Küçük işletmeler yüksek maliyet, düşük gelir ve sınırlı karlılık sorunlarıyla karşı karşıyadır. Gelir yeterliliği analizi, küçük işletmelerde kişi başına düşen gelirin asgari yaşam düzeyinin altında kaldığını, orta ölçekli işletmelerin sınırlı bir gelir düzeyine sahip olduğunu ve büyük işletmelerin ise yüksek refah düzeyine ulaştığını göstermiştir. Tütün üretiminde ölçek ekonomilerinin belirleyici olduğu ve küçük işletmelerin sürdürülebilirliğinin yapısal politikalarla desteklenmesi gerektiği ortaya konulmuştur. İlaçlama ve işgücü kullanımında maliyet etkinliğinin artırılması ve üretici örgütlenmesinin güçlendirilmesi ekonomik sürdürülebilirliğin sağlanmasına katkı sağlayabilecektir.
nalyzing physical input use and production costs in tobacco production with current data is important both for evaluating the economic sustainability of producers and for designing more effective agricultural support and production policies to be implemented at the national level. Therefore, this study analyzes the production structure, cost components, profitability level, and income adequacy of tobacco producers operating in Adıyaman province, considering their farm sizes. Research data were collected through face-to-face surveys from 106 tobacco producers selected using stratified random sampling. The 2023–2024 production season was considered in the study. The research results showed that the sample farms were small-scale and had a fragmented land structure, and that production was largely based on tobacco. The study also found that as farm size increased, yield and profitability increased, while unit production costs decreased. Larger farms had higher productivity and behaved more rationally in input use. Smaller farms faced problems of high costs, low income, and limited profitability. Income adequacy analysis was shown that per capita income in small farm falls below the minimum standard of living, medium farm had a limited income level, and large farm achieved a high standard of living. It was revealed that economies of scale were crucial in tobacco production and that the sustainability of small farm needed to be supported by structural policies. From a policy perspective, increasing cost-effectiveness, particularly in pesticide use and labor utilization, and strengthening producer organization are important for ensuring sustainability in the sector.
Keywords
Article history
- ReceivedUntil the next stage: 48 days
- RevisedUntil the next stage: 1 day
- AcceptedUntil the next stage: 104 days
- Published
References
44 references- Alıcı, S., (2010). Tütün Tarımı ve Endüstrisine Serbest Piyasa Uygulamalarının Etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.
- Aras, A., (1988). Tarım muhasebesi, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No:486, Ders Kitabı, İzmir.
- Artukoğlu, M. M., Olgun, A., & Adanacıoğlu, H. (2010). The efficiency analysis of organic and conventional olive farms: Case of Turkey. Agricultural Economics, 56(2), 89.
- Aydoğan, M., & Baran, M. (2023). Tütün Yetiştiriciliğinde Tarım İlaçları Kullanımı ve Üreticilerin Zirai Mücadele Bilinç Düzeylerinin Belirlenmesi: Çelikhan Tütünü Örneği, Türkiye. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 180-190. https://doi.org/10.19159/tutad.1288334
- Barrett, C. B., Reardon, T., & Webb, P. (2001). Nonfarm income diversification and household livelihood strategies in rural Africa: concepts, dynamics, and policy implicions. Food policy, 26(4), 315-331. https://doi.org/10.1016/S0306-9192(01)00014-8
- Bayramoğlu, Z., Göktolga, Z. G., & Gündüz, O. (2005). Tokat İli Zile İlçesinde Yetiştirilen Bazı Önemli Tarla Ürünlerinde Fiziki Üretim Girdileri ve Maliyet Analizleri. Tarım Ekonomisi Dergisi, 11(1 ve 2), 101-109.
- Birinci, A., & Küçük, N. (2011). Erzurum ili tarım işletmelerinde buğday üretim maliyetinin hesaplanması/Calculating wheat production cost on the farms in Erzurum Province. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(3-4).
- Carter, M. R. (1984). Identification of the inverse relationship between farm size and productivity: an empirical analysis of peasant agricultural production. Oxford Economic Papers, 36(1), 131-145.
- Ceyhan, V., Bozoğlu, M., & Cinemre, H. A. (2002). Bafra ve Çarşamba ovalarında kimyasal girdi kullanım düzeyi ve çevreye etkileri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 17(2), 17-23.
- Cinemre, H. A., & Kılıç, O. (1999). Samsın İli Çarşamba ilçesinde şeftali üretiminde fiziki girdi kullanım seviyelerinin tespiti, şeftali üretim maliyeti ve pazarlama yapısı üzerine bir araştırma. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 14(1), 117-132.
- ÇSGB., Yıllar İtibarıyla Günlük ve Aylık Asgari Ücret. (2024). Erişim adresi: https://www.csgb.gov.tr/media/93379/gunlukayli kasgari.pdf
- Deininger, K., & Feder, G. (2001). Land institutions and land markets. Handbook of agricultural economics, 1, 287-331.
- Demircan, V., Yılmaz, H., & Binici, T. (2005). Isparta ilinde elma üretim maliyeti ve gelirinin belirlenmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 11(1 ve 2), 71-80.
- Duncan, D.B. (1955) Multiple Range and Multiple F-Test. Biometrics, 11, 1-5. https://doi.org/10.2307/3001478
- Ellis, F. (2000). Rural livelihoods and diversity in developing countries. Oxford University Press.
- Erbaş, N. (2020). Yozgat ili tarım işletmelerinde kışlık buğday (Triticum aestivum L.) üretiminin maliyet analizi. Journal of the Institute of Science and Technology, 10(2), 1318-1328.
- Erkuş, A., Bülbül, M., Kıral, T., Açıl, A. F., & Demirci, R. (1995). Tarım ekonomisi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Vakfı Yayınları, 5, 298.
- Erler, M. Y., & Edinsel, K. (2011). Samsun’da Tütün Üretimi (1788-1919). Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 230-247.
- FAO. (2017). The future of food and agriculture: Trends and challenges. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Rome. https://www.fao.org/3/i6583e/i6583e.pdf
- FAO. (2017). The future of food and agriculture: Trends and challenges. Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/3/i6583e/i6583e.pdf
- FAO. (2021). World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2021. Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://doi.org/10.4060/cb4477en
- Feder, G., Just, R. E., & Zilberman, D. (1985). Adoption of agricultural innovations in developing countries. Economic Development and Cultural Change, 33(2), 255–298.
- Gül, M., Değirmenci, N., Şirikçi, B. S., & Kadakoğlu, B. (2022a). Cost and profitability analysis of greenhouse eggplant production: A case study of Antalya Province, Turkey. Custos Agron, 18(2), 440-457.
- Gül, M., Kadakoğlu, B., Şirikçi, B. S., & Gencer, S. K. (2023). Measuring the technical and economic efficiencies of the tobacco farms: a case study for Usak Province in Turkiye. Custos e Agronegócio on line, 19(3), 40-64.
- Gül, M., Köse, S., Şirikçi, B. S., & Kadakoğlu, B. (2022b). Economic analysis of tobacco production in Turkey: The case of Usak Province. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture & Rural Development, 22(4), 279-286.
- Gül M., Saluk N. (2017). Economic Structures of Tobacco Farms: The Case of Denizli Province in Turkey. Columella, 4, 217-222.https://doi.org/10.18380/SZIE.COLUM.2017.4.1.supplGüldal, H. T., & Özçelik, A. (2022). Tarım işletmelerinin sermaye yapılarının akıllı tarıma uygunluğunun değerlendirilmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 28(1), 1-11.
- Güneş T, Arıkan R (1998) Tarım Ekonomisi İstatistiği, A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları No:1049, Ankara.
- İşleyen, M., & Erden, F. F. (2019). Ankara ili Ayaş ilçesinde kiraz yetiştiriciliği yapan tarım işletmelerinde ürün maliyetinin ve kârlılık düzeyinin belirlenmesi. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 5(2), 68-81.
- Kadakoğlu, B., & Karlı, B. (2022). Afyonkarahisar ilinde patates üretiminin ekonomik analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 25(3), 581-588.
- Kadakoğlu, B., Karlı, B., Taşcı, N., & Özyürek, H. (2023). Sugar beet production cost and profitability analysis: The case of Burdur Province. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 26(2), 385-392.
- Karabacak, K. (2017). Türkiye’de tütün tarımı ve coğrafi dağılışı. Coğrafi Bilimler Dergisi, 15(1), 27-48.
- Kıral, T., Kasnakoglu, H., Tatlidil, F. F., Fidan, H., & Gündogmus, E. (1999). Tarimsal Urunler Icin Maliyet Hesaplama Metodolojisi ve Veri Tabani Rehberi. Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü Yayınları, (37).
- OECD. (2022). Agricultural policy monitoring and evaluation 2022: Reforming agricultural policies for climate change mitigation. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/7f4542bf-en
- Özalp, A., & Yılmaz, İ. (2013). Antalya ili nar üretiminde girdi kullanımı ve kârlılık analizi. Akdeniz University Journal of the Faculty of Agriculture, 26(1), 19-26.
- Rehber, E., & Çetin, B. (1998). Tarım ekonomisi. Uludağ Üniversitesi Güçlendirme Vakfı.
- Schultz, T. W. (1964). Transforming traditional agriculture. Yale University Press.
- Tekdemir, N., Köksal, Ö., Acet, N., & Dellal, İ. (2023). Tütün Sektöründe Yeni Bir Örgütlenme Modeli: Tütün Üretim ve Pazarlama Kooperatifleri: Çelikhan Örneği. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji dergisi, 11(3).
- Tümsavaş, E., (2003). Ankara ili Ayaş ilçesi tarım işletmelerinde sulu koşullarda buğday ve domates üretim faaliyetlerinde fiziki girdi kullanım düzeyi, üretim maliyetleri ve kimyasal gübre kullanımının ekonomik yönden değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 52s.
- TÜRK-İŞ. (2024). Aralık 2024, Açlık ve yoksulluk sınırı araştırması. Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu.
- Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası (TCZB), (2024). Tarımsal Kredi Faiz Oranları. https://www.ziraatbank.com.tr/tr/kurumsal/krediler/tarim-sektoru-kredileri/bitkisel-uretim-kredileri
- Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024). Bitkisel Üretim İstatistikleri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr. Erişim Tarihi: 16.01.2025
- World Bank. (2020). Agriculture and food global practice report. World Bank.
- Yaman, K., & Olhan, E. (2012). Arıtma Çamuru Kullanımının Buğdayın Verim, Fiziki Girdi ve Maliyetler Üzerindeki Etkisi. Journal of Agricultural Sciences, 17(2). https://dergipark.org.tr/en/pub/ankutbd/article/24435
- Yamane, T. (2001). Temel Örnekleme Yöntemleri, (Alptekin Esin, M.Akif Bakır, Celal Aydın ve Esen Gürbüzsel Çev,), Literatür Yayıncılık, İstanbul.
How to cite
APA
IEEE
MLA
Chicago
Harvard
Vancouver
BibTeX
RIS
Licence
May be shared and adapted with credit, for non-commercial purposes.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
