Article language:
Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology e-ISSN 2148-127X Open access
Araştırma Makalesi Vol. 14, No. 10 (2026)

Tütün Üretiminde Fiziki Girdi Kullanımı, Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyi ve Gelir Yeterliliği

Physical Input Use, Production Cost, Profitability Level, and Income Adequacy in Tobacco Production

Author and affiliation details
  • Cansu Kadakoglu Corresponding author Malatya Turgut Özal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü, 44000, Malatya, Türkiye ORCID iD0009-0009-0195-7350 cansu.kadakoglu@ozal.edu.tr
  • Vedat Ceyhan Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü, 55000 Samsun, Türkiye ORCID iD0000-0003-2336-0212
  • Arzu Yıldırım Malatya Turgut Özal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü, 44000, Malatya, Türkiye ORCID iD0009-0006-3425-0691
  • Orhan Gündüz Malatya Turgut Özal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü, 44000, Malatya, Türkiye ORCID iD0000-0002-2357-0802
Pages
2902-2911
Published
Licence
CC BY-NC 4.0

Abstract

Tütün üretiminde fiziki girdi kullanımının ve üretim maliyetlerinin güncel verilerle analiz edilmesi hem üreticilerin ekonomik sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesi hem de ulusal düzeyde uygulanacak tarımsal destek ve üretim politikalarının daha etkin biçimde tasarlanması açısından önem taşımaktadır. Bu sebeple bu çalışmada, Adıyaman ilinde faaliyet gösteren tütün üreticilerinin üretim yapısı, maliyet bileşenleri, karlılık düzeyi ve gelir yeterliliği işletme ölçekleri itibariyle analiz edilmiştir. Araştırma verileri, tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenmiş 106 tütün üreticisinden yüz yüze anketler yoluyla elde edilmiştir. Araştırmada 2023–2024 üretim sezonu dikkate alınmıştır. Araştırma sonuçları, incelenen işletmelerin küçük ölçekli ve parçalı bir arazi yapısına sahip olduğunu, üretimin büyük ölçüde tütüne dayalı olduğunu göstermiştir. Araştırmada ayrıca, işletme büyüklüğü arttıkça verim ve karlılığın arttığını, birim üretim maliyetlerinin ise azaldığı tespit edilmiştir. Büyük işletmeler daha yüksek verimliliğe sahiptir ve girdi kullanımında daha rasyonel davranmaktadır. Küçük işletmeler yüksek maliyet, düşük gelir ve sınırlı karlılık sorunlarıyla karşı karşıyadır. Gelir yeterliliği analizi, küçük işletmelerde kişi başına düşen gelirin asgari yaşam düzeyinin altında kaldığını, orta ölçekli işletmelerin sınırlı bir gelir düzeyine sahip olduğunu ve büyük işletmelerin ise yüksek refah düzeyine ulaştığını göstermiştir. Tütün üretiminde ölçek ekonomilerinin belirleyici olduğu ve küçük işletmelerin sürdürülebilirliğinin yapısal politikalarla desteklenmesi gerektiği ortaya konulmuştur. İlaçlama ve işgücü kullanımında maliyet etkinliğinin artırılması ve üretici örgütlenmesinin güçlendirilmesi ekonomik sürdürülebilirliğin sağlanmasına katkı sağlayabilecektir. 

Keywords

Article history

  1. ReceivedUntil the next stage: 48 days
  2. RevisedUntil the next stage: 1 day
  3. AcceptedUntil the next stage: 104 days
  4. Published

References

44 references
  1. Alıcı, S., (2010). Tütün Tarımı ve Endüstrisine Serbest Piyasa Uygulamalarının Etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.
  2. Aras, A., (1988). Tarım muhasebesi, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No:486, Ders Kitabı, İzmir.
  3. Artukoğlu, M. M., Olgun, A., & Adanacıoğlu, H. (2010). The efficiency analysis of organic and conventional olive farms: Case of Turkey. Agricultural Economics, 56(2), 89.
  4. Aydoğan, M., & Baran, M. (2023). Tütün Yetiştiriciliğinde Tarım İlaçları Kullanımı ve Üreticilerin Zirai Mücadele Bilinç Düzeylerinin Belirlenmesi: Çelikhan Tütünü Örneği, Türkiye. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 180-190. https://doi.org/10.19159/tutad.1288334
  5. Barrett, C. B., Reardon, T., & Webb, P. (2001). Nonfarm income diversification and household livelihood strategies in rural Africa: concepts, dynamics, and policy implicions. Food policy, 26(4), 315-331. https://doi.org/10.1016/S0306-9192(01)00014-8
  6. Bayramoğlu, Z., Göktolga, Z. G., & Gündüz, O. (2005). Tokat İli Zile İlçesinde Yetiştirilen Bazı Önemli Tarla Ürünlerinde Fiziki Üretim Girdileri ve Maliyet Analizleri. Tarım Ekonomisi Dergisi, 11(1 ve 2), 101-109.
  7. Birinci, A., & Küçük, N. (2011). Erzurum ili tarım işletmelerinde buğday üretim maliyetinin hesaplanması/Calculating wheat production cost on the farms in Erzurum Province. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(3-4).
  8. Carter, M. R. (1984). Identification of the inverse relationship between farm size and productivity: an empirical analysis of peasant agricultural production. Oxford Economic Papers, 36(1), 131-145.
  9. Ceyhan, V., Bozoğlu, M., & Cinemre, H. A. (2002). Bafra ve Çarşamba ovalarında kimyasal girdi kullanım düzeyi ve çevreye etkileri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 17(2), 17-23.
  10. Cinemre, H. A., & Kılıç, O. (1999). Samsın İli Çarşamba ilçesinde şeftali üretiminde fiziki girdi kullanım seviyelerinin tespiti, şeftali üretim maliyeti ve pazarlama yapısı üzerine bir araştırma. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 14(1), 117-132.
  11. ÇSGB., Yıllar İtibarıyla Günlük ve Aylık Asgari Ücret. (2024). Erişim adresi: https://www.csgb.gov.tr/media/93379/gunlukayli kasgari.pdf
  12. Deininger, K., & Feder, G. (2001). Land institutions and land markets. Handbook of agricultural economics, 1, 287-331.
  13. Demircan, V., Yılmaz, H., & Binici, T. (2005). Isparta ilinde elma üretim maliyeti ve gelirinin belirlenmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 11(1 ve 2), 71-80.
  14. Duncan, D.B. (1955) Multiple Range and Multiple F-Test. Biometrics, 11, 1-5. https://doi.org/10.2307/3001478
  15. Ellis, F. (2000). Rural livelihoods and diversity in developing countries. Oxford University Press.
  16. Erbaş, N. (2020). Yozgat ili tarım işletmelerinde kışlık buğday (Triticum aestivum L.) üretiminin maliyet analizi. Journal of the Institute of Science and Technology, 10(2), 1318-1328.
  17. Erkuş, A., Bülbül, M., Kıral, T., Açıl, A. F., & Demirci, R. (1995). Tarım ekonomisi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Vakfı Yayınları, 5, 298.
  18. Erler, M. Y., & Edinsel, K. (2011). Samsun’da Tütün Üretimi (1788-1919). Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 230-247.
  19. FAO. (2017). The future of food and agriculture: Trends and challenges. Food and Agriculture Organization of the United Nations. Rome. https://www.fao.org/3/i6583e/i6583e.pdf
  20. FAO. (2017). The future of food and agriculture: Trends and challenges. Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/3/i6583e/i6583e.pdf
  21. FAO. (2021). World Food and Agriculture – Statistical Yearbook 2021. Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://doi.org/10.4060/cb4477en
  22. Feder, G., Just, R. E., & Zilberman, D. (1985). Adoption of agricultural innovations in developing countries. Economic Development and Cultural Change, 33(2), 255–298.
  23. Gül, M., Değirmenci, N., Şirikçi, B. S., & Kadakoğlu, B. (2022a). Cost and profitability analysis of greenhouse eggplant production: A case study of Antalya Province, Turkey. Custos Agron, 18(2), 440-457.
  24. Gül, M., Kadakoğlu, B., Şirikçi, B. S., & Gencer, S. K. (2023). Measuring the technical and economic efficiencies of the tobacco farms: a case study for Usak Province in Turkiye. Custos e Agronegócio on line, 19(3), 40-64.
  25. Gül, M., Köse, S., Şirikçi, B. S., & Kadakoğlu, B. (2022b). Economic analysis of tobacco production in Turkey: The case of Usak Province. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture & Rural Development, 22(4), 279-286.
  26. Gül M., Saluk N. (2017). Economic Structures of Tobacco Farms: The Case of Denizli Province in Turkey. Columella, 4, 217-222.https://doi.org/10.18380/SZIE.COLUM.2017.4.1.supplGüldal, H. T., & Özçelik, A. (2022). Tarım işletmelerinin sermaye yapılarının akıllı tarıma uygunluğunun değerlendirilmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 28(1), 1-11.
  27. Güneş T, Arıkan R (1998) Tarım Ekonomisi İstatistiği, A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları No:1049, Ankara.
  28. İşleyen, M., & Erden, F. F. (2019). Ankara ili Ayaş ilçesinde kiraz yetiştiriciliği yapan tarım işletmelerinde ürün maliyetinin ve kârlılık düzeyinin belirlenmesi. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 5(2), 68-81.
  29. Kadakoğlu, B., & Karlı, B. (2022). Afyonkarahisar ilinde patates üretiminin ekonomik analizi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 25(3), 581-588.
  30. Kadakoğlu, B., Karlı, B., Taşcı, N., & Özyürek, H. (2023). Sugar beet production cost and profitability analysis: The case of Burdur Province. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 26(2), 385-392.
  31. Karabacak, K. (2017). Türkiye’de tütün tarımı ve coğrafi dağılışı. Coğrafi Bilimler Dergisi, 15(1), 27-48.
  32. Kıral, T., Kasnakoglu, H., Tatlidil, F. F., Fidan, H., & Gündogmus, E. (1999). Tarimsal Urunler Icin Maliyet Hesaplama Metodolojisi ve Veri Tabani Rehberi. Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü Yayınları, (37).
  33. OECD. (2022). Agricultural policy monitoring and evaluation 2022: Reforming agricultural policies for climate change mitigation. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/7f4542bf-en
  34. Özalp, A., & Yılmaz, İ. (2013). Antalya ili nar üretiminde girdi kullanımı ve kârlılık analizi. Akdeniz University Journal of the Faculty of Agriculture, 26(1), 19-26.
  35. Rehber, E., & Çetin, B. (1998). Tarım ekonomisi. Uludağ Üniversitesi Güçlendirme Vakfı.
  36. Schultz, T. W. (1964). Transforming traditional agriculture. Yale University Press.
  37. Tekdemir, N., Köksal, Ö., Acet, N., & Dellal, İ. (2023). Tütün Sektöründe Yeni Bir Örgütlenme Modeli: Tütün Üretim ve Pazarlama Kooperatifleri: Çelikhan Örneği. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji dergisi, 11(3).
  38. Tümsavaş, E., (2003). Ankara ili Ayaş ilçesi tarım işletmelerinde sulu koşullarda buğday ve domates üretim faaliyetlerinde fiziki girdi kullanım düzeyi, üretim maliyetleri ve kimyasal gübre kullanımının ekonomik yönden değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 52s.
  39. TÜRK-İŞ. (2024). Aralık 2024, Açlık ve yoksulluk sınırı araştırması. Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu.
  40. Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası (TCZB), (2024). Tarımsal Kredi Faiz Oranları. https://www.ziraatbank.com.tr/tr/kurumsal/krediler/tarim-sektoru-kredileri/bitkisel-uretim-kredileri
  41. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024). Bitkisel Üretim İstatistikleri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=92&locale=tr. Erişim Tarihi: 16.01.2025
  42. World Bank. (2020). Agriculture and food global practice report. World Bank.
  43. Yaman, K., & Olhan, E. (2012). Arıtma Çamuru Kullanımının Buğdayın Verim, Fiziki Girdi ve Maliyetler Üzerindeki Etkisi. Journal of Agricultural Sciences, 17(2). https://dergipark.org.tr/en/pub/ankutbd/article/24435
  44. Yamane, T. (2001). Temel Örnekleme Yöntemleri, (Alptekin Esin, M.Akif Bakır, Celal Aydın ve Esen Gürbüzsel Çev,), Literatür Yayıncılık, İstanbul.

How to cite

APA

Kadakoglu, C., Ceyhan, V., Yıldırım, A., & Gündüz, O. (2026). Tütün Üretiminde Fiziki Girdi Kullanımı, Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyi ve Gelir Yeterliliği. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 14(10), 2902–2911. https://doi.org/10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064

IEEE

C. Kadakoglu, V. Ceyhan, A. Yıldırım, and O. Gündüz, “Tütün Üretiminde Fiziki Girdi Kullanımı, Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyi ve Gelir Yeterliliği,” Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, vol. 14, no. 10, pp. 2902–2911, 2026, doi: 10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064.

MLA

Kadakoglu, Cansu, et al. “Tütün Üretiminde Fiziki Girdi Kullanımı, Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyi ve Gelir Yeterliliği.” Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, vol. 14, no. 10, 2026, pp. 2902–2911. https://doi.org/10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064.

Chicago

Kadakoglu, Cansu, Vedat Ceyhan, Arzu Yıldırım, and Orhan Gündüz. 2026. “Tütün Üretiminde Fiziki Girdi Kullanımı, Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyi ve Gelir Yeterliliği.” Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology 14 (10): 2902–2911. https://doi.org/10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064.

Harvard

Kadakoglu, C., Ceyhan, V., Yıldırım, A. and Gündüz, O. (2026) ‘Tütün Üretiminde Fiziki Girdi Kullanımı, Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyi ve Gelir Yeterliliği’, Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 14(10), pp. 2902–2911. doi: 10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064.

Vancouver

Kadakoglu C, Ceyhan V, Yıldırım A, Gündüz O. Tütün Üretiminde Fiziki Girdi Kullanımı, Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyi ve Gelir Yeterliliği. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology. 2026;14(10):2902-2911. doi:10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064

BibTeX

@article{kadakoglu2026, author = {Kadakoglu, Cansu and Ceyhan, Vedat and Yıldırım, Arzu and Gündüz, Orhan}, title = {Tütün Üretiminde Fiziki Girdi Kullanımı, Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyi ve Gelir Yeterliliği}, journal = {Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology}, year = {2026}, volume = {14}, number = {10}, pages = {2902--2911}, doi = {10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064}, url = {https://doi.org/10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064}, issn = {2148-127X} }

RIS

TY - JOUR AU - Kadakoglu, Cansu AU - Ceyhan, Vedat AU - Yıldırım, Arzu AU - Gündüz, Orhan TI - Tütün Üretiminde Fiziki Girdi Kullanımı, Üretim Maliyeti, Karlılık Düzeyi ve Gelir Yeterliliği JO - Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology T2 - Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology PY - 2026 DA - 2026/10/11 VL - 14 IS - 10 SP - 2902 EP - 2911 DO - 10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064 UR - https://doi.org/10.24925/turjaf.v14i10.2902-2911.9064 SN - 2148-127X ER -

Licence

Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International

May be shared and adapted with credit, for non-commercial purposes.