Bayburt Koşullarında Organik Olarak Yetiştirilen Bazı Yerel Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Genotiplerinin Bitkisel ve Tarımsal Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma

ümit girgel

Abstract


Özet
Bu araştırma, organik şartlarda fasulye (Phaseolus vulgaris L.) yerel genotiplerinin morfolojik ve agronomik özelliklerini belirlemek amacıyla, Bayburt Üniversitesi, Gıda Tarım ve Hayvancılık Uygulama ve Araştırma Merkezi deneme alanında 2016 yetiştirme döneminde yürütülmüştür. Araştırmada 13 yerel fasulye genotipi ile 3 tescilli çeşit (Önceler-98, Horoz ve Dermason) kullanılmıştır. Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülen çalışmada dekara 10 ton olacak şekilde çiftlik gübresi uygulanmıştır.
Araştırmada, bitki boyu 32.1-44.3 cm, ilk bakla yüksekliği 6.7-11.1 cm, gövde kalınlığı 5.6-8.4 cm, bakla boyu 85.9-120.7 mm, bakla eni 12.5-15.4 mm, bitkide bakla sayısı 10.0-24.1 adet/bitki, baklada tane sayısı 3.5-5.5 adet/bakla, 1000 tane ağırlığı 393.7-545.5 g, dekara tane verimi 128.3-194.3 kg/da arasında değişim göstermiştir. En yüksek tane verimi dermason fasulye çeşidinden elde edilmiş olup, yine Önceler-98 çeşidi ve Aydıntepe genotipinin tane verimi ve bölgeye adaptasyonu yüksek bulunuştur.

Anahtar Kelimeler: Phaseolus vulgaris L., Genotip, Verim, Verim Öğeleri, Organik Tarım

A Research on Determination of the Morphological and Agronomic Characteristics of Local Beans (Phaseolus vulgaris L.) Genotypes Under the Organic Farming System in Bayburt
Abstract
This study was carried out Bayburt University Food and Agriculture and Livestock Application and Research Center in 2016 growing season to determine the morphological and agronomic characteristics of local genotypes of beans (Phaseolus vulgaris L.) under organic farming conditions. In the study, 13 local bean genotypes and 3 registered varieties (Önceler-98, Horoz and Dermason) were used. The experiment was carried out to the randomized complete block design with three replications. By using cow manure, the area was fertilized with 10 tons per decares. In the study, plant height 32.1-44.3 cm, first pod height 6.7-11.1 cm, plant, stem diameter 5.6-8.4 cm, pod lenght 85.9-120.7 mm, pod width 12.5-15.4 mm, the number of seeds per plant varied between 10.0-24.1 number/plant, the number of seed per pod 3.5-5.5 number/beans, the weight of 1000 seed 393.7-545.5 g and the yield varied between 128.3-194.3 kg/da was found. The highest yield was obtained from the dermason bean variety. Also the yield and locality adaptation of the Önceler-98 variety and Aydintepe genotype have highest adaptation capacity.
Keywords: Phaseolus vulgaris L., Genotype, Yield, Yield Components, Organic Farming

Keywords


Phaseolus vulgaris L., Genotip, Verim, Verim Öğeleri, Organik Tarım

References


Kaynaklar

Alıcı, S. 1997. Harran Ovası Koşullarında Farklı Mercimek (Lens culinaris Medic.) Çeşitlerinin Morfolojik ve Tarımsal Karakterlerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Harran Üniv., Fen Bilimleri Ens., Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek lisans Tezi, Şanlıurfa, 40s.

Anlarsal, A.E., Yücel, C., Özveren, D. 2000. Çukurova Koşullarında Bazı Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Çeşitlerinde Tane Verimi ve Verimle İlgili Özellikler ile Bu Özellikler Arası İlişkilerin Saptanması. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 24: 19-29.

Anonim, 2016a. http://www.tarim.gov.tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Organik-Tarim/Istatistikler

Anonim, 2016b. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Bayburt İli Uzun Yıllar (1975-2016) iklim verileri.

Anonim, 2016c. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Laboratuvar Analiz Raporları.

Akçin, A. 1974. Erzurum Şartlarında Yetiştirilen Kuru Fasulye Çeşitlerinde Gübreleme, Ekim Zamanı ve Sıra Aralığının Tane Verimine Etkisi İle Bu Çeşitlerin Bazı Fenolojik, Morfolojik ve Teknolojik Karakterleri Üzerine Bir Araştırma. Atatürk Üniv. Zir. Fak. Yayın No: 157, S:1-112, Erzurum.

Atış, İ., 2000. Hatay Koşullarında İkinci Ürün Olarak Tane ve Hasıl Amacıyla Yetiştirilebilecek Börülce (Vigna sinensis L.) Tiplerinin Verim ve Verim Unsurlarının Belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 63s.

Babagil, G,E.,Tozlu, E., Dizikısa, T. 2011. Erzincan ve Hınıs Ekolojik Koşullarında Yetiştirilen Bazı Kuru Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Genotiplerinin Verim ve Verim Unsurlarının Belirlenmesi. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg., 42 (1): 11-17.

Bayram, A.,1999. Afşin-Elbistan koşullarında bazı fasulye (Phaseolus vulgaris L.) çeşitlerinde verim unsurları üzerine bir araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üni. Fen Bilimleri Enst. Yüksek lisans Tezi, Kahramanmaraş.

Bozoğlu, H., 1995. Kuru Fasulyede (Phaseolus vulgaris L.) Bazı Tarımsal Özelliklerinin Genotip x Çevre İnteraksiyonu ve Kalıtım Derecelerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Ondokuz Mayıs Üni. Fen Bilimleri Enst. Doktora Tezi (Basılmamış), Samsun.

Bozoğlu, H., Gülümser, A., 2000. Kuru fasulyede (Phaseolus vulgaris L.) bazı tarımsal özelliklerin genotip çevre interaksiyonları ve stabilitelerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma. Turkish Journal of Agriculture Forestry, 24: 211-220.

Bozoğlu, H., Sözen, Ö., 2007. Some agronomic properties of the local population of common bean (Phaseolus vulgaris L.) of Artvin province. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 31: 327-334.

Ceyhan, E., Önder, M., Kahraman, A. 2009. Fasulye genotiplerinin bazı tarımsal özelliklerinin belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 23 (49): 67-73.

Chamberlain, D.E., Joys, A., Johnson, PJ., Norton, L., Feber, RE., Fuller, RJ. 2010. Does Organic farming benefit farmland birds in winter? Biol lett 6(1):82-84.

Çiftçi, V., Yılmaz N., (1992). "Van Ekolojik Koşullarında Verimli Fasulye Çeşitlerinin Belirlenmesi ve Verim Komponentlerinin Tane Verimine Etkisi." "YYÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi" , 1(2), 135-146.

Çiftçi, C.Y., Şehirali, S., 1984. Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) çeşitlerinde değişik özelliklerin fenotipik ve genotipik farklılıklarının saptanması. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yayın No: TB 4.

Çirka, M., 2012. Doğu Anadolu’nun Güneyinde Yetiştirilen Taze Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Gen Kaynaklarının Toplanması ve Değerlendirilmesi Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi

Çokkızgın A, ve Anlarsal,A.E. 2008. Güney Ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinden Toplanan Bazı Kırmızı Mercimek (Lens Culinaris Medik.) Yerel Genotiplerinin Bitkisel Ve Tarımsal Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Ç.Ü Fen Bilimleri Enstitüsü, 17-7: 65-76.

Çokkızgın, A, Girgel, Ü., Çölkesen, M., İdikut, L., Zülkadir, G., Çevik, Y. 2014. Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Çeşit ve Yerel Populasyonlarında Verim İle Verim Öğelerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Türkiye 5. Tohumculuk kongresi 19-23 Ekim s. 83-87 Diyarbakır.

Çölkesen M, A Çokkızgın, BT, Turan ve Kayhan K, 2005. Kahramanmaraş Ve Şanlıurfa Koşullarında Değişik Kışlık Mercimek (Lens Culinaris Medic.) Çeşitlerinde Verim Ve Kalite Özellikleri Üzerine Bir Araştırma. GAP IV Tarım Kongresi, 21-23 Eylül, Ş.Urfa, s:826-833.

Çölkesen M, L İdikut, A Çokkızgın, B Özsisli, MT, Baydemir ve D Çakmak, 2009. Kahramanmaraş Koşullarında Bazı Bakla (Vicia faba L.) Çeşitlerinde Farklı Ekim Zamanlarının Verim Ve Verim Unsurlarına Etkisi Üzerine Bir Araştırma. Türkiye VIII. Tarla Bitkileri Kongresi -Poster Bildiriler- 725-729.

Çölkesen M, A Çokkızgın, L İdikut, B Özsisli, ve Ü Girgel, 2011. Farklı İklim Koşullarında Değişik Fasulye Çeşitlerinin (Phaseolus vulgaris L.) Bitkisel Ve Tarımsal Özelliklerinin Belirlenmesi. Gap VI. Tarım Kongresi 670-676, 09-12 Mayıs, Şanlıurfa.

Çokkızgın, A.,2007. Güney Ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinden Toplanan Bazı Kırmızı Mercimek (Lens culinaris MEDIK.) Yerel Genotiplerinin Bitkisel Ve Tarımsal Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma.

Dumoulin, V., 1994. Étude de la variabilité génétique chez le pois protéagineux (Pisum sativum L) pour l’élaboration du rendement. Importance des interactions génotype x milieu. PhD Thesis, INA-PG, 232 p

Düzdemir, O. 1998. Kuru Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Genotiplerinde Verim ve Diğer Bazı Özellikler Üzerine Bir Araştırma. Gaziosmanpaşa Üniv. Fen Bilimleri Enst. Yüksek Lisans Tezi (Basılmamış), Tokat.

Düzgüneş O, Kesici T, Kavuncu O, ve Gürbüz F, 1987. Araştırma ve Deneme Metotları (İstatistik Metotları-II). Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları: 1021, Ders Kitabı: 295. Ankara, 381s.

Erdinç, Ç., 2011. Ülkemizdeki Bazı Fasulye Genotipleri Arasındaki Akrabalık İlişkilerinin ve Antraknoz Hastalığına (Colletotrichum lindemuthianum (Sacc. & Magn.) Lambs. Scrib.) Dayanıklılığın Fenotipik ve Moleküler Yöntemlerle Belirlenmesi. Yüzüncüyıl Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi

Erman M, 1992. Van Ekolojik Koşullarında Mercimeğin Çeşit ve Adaptasyon Özellikleri Üzerinde Araştırmalar. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Van, 73s.

Güneş, Z., 2011. Van-Gevaş’ Da Ümitvar Bulunan Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Hatlarında Verim Ve Bazı Verim Ögelerinin Belirlenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi

Kulaz, H., Çiftçi V.,2013. Relationships among Yield Components and Selection Criteria for Seed Yield Improvement in Bush Bean (Phaseolus vulgaris L.) Journal of agricultural sciences 18(2012)257-262.

Mishra, S. N. and Dash, S. N., 1991. Variability For quantitative characters in french bean (Phaseolus vulgaris L.). Plant Breeding Abstracts 63 (1): 64.

Pekşen E, 2005. Samsun Koşullarında Bazı Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Genotiplerinin Tane Verimi Ve Verimle İlgili Özellikler Bakımından Karşılaştırılması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi 20(3): 88-95.

Pekşen, E. ve Gülümser, A., 2005. Bazı Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Genotiplerinde Verim ve Verim Unsurları Arasındaki İlişkiler ve Path Analizi. OMÜ Zir. Fak. Dergisi, 20(3):82-87.

Rahmann, G. VTI Agriculture and Forestry Research 3, 2011. (61) 189-208.

Sepetoğlu, H. 1992. Yemeklik Dane Baklagiller. Ege Üniv. Zir. Fak Ders Notları No: 24.

Smith KJ, and W Huyser, 1987. World Distribution And Significance Of Soybean. In. Ellis. R. H. (Ed.). Soybeans Improvement Production And Uses; Sec. Ed. Ed. J. R. Wilcox. Amer. Soc. of Agron. Madison. Wisconsin, 1-22.

Sözen, Ö., 2006. Artvin İli Yerel Fasulye (Phaseolus vulgaris L.) Populasyonlarınınn Toplanması Tanımlanması ve Morfolojik Varyabilitesinin Belirlenmesi. 19 Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 469s.

Şehirali, S. 1971. Türkiye’de yetiştirilen bodur fasulye çeşitlerinin tarla ziraatı, yönünden önemli başlıca morfolojik ve biyolojik vasıfları üzerinde araştırmalar. A.Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları: 474 Bilimsel Araştırma ve İncelemeler : 275, Ankara.

Şehirali, S. 1973. Beslenme ve Toprak Verimliğinin Artırılması Yönünden Yemeklik Baklagiller. Ziraat Mühendisliği, Sayı 8'den Ayrı Basım. Yeni Desen Matbaası, Ankara.

Şehirali S. 1980. Bodur Fasulyede (Phaseolus vulgaris L. var nanus Dekap) Ekim Sıklığının Verimle İlgili Bazı Karakterler Üzerine Etkisi. Ankara Üniv. Zir. Fak Yayınları: 738. Bilimsel Araş. ve İnceleme: 1429.

Ülker, M., Ceyhan, E. 2008. Orta Anadolu ekolojik şartlarında yetiştirilen fasulye (Phaseolus vulgaris L.) genotiplerinin bazı tarımsal özelliklerinin belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22 (46): 77-89.

Temel N, 1999. Van Ekolojik koşullarında Farklı Dozlardaki Azotlu ve Fosforlu Gübreler ile Bakteri Aşılamasının Kışlık Kırmızı Fırat-87 (Lens culinaris Medik.) Mercimek Çeşidinin Verim ve Verim Öğelerine Etkilerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri, Van, 96s.




DOI: https://doi.org/10.24925/turjaf.v5i13.%25p.1630

ISSN: 2148-127X

Turkish JAF Sci.Tech.

Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology (TURJAF) is indexed in: