Üstün Özellikli Basma Tipi Tütün Hatlarının Agronomik Performanslarının Belirlenmesi
DOI:
https://doi.org/10.24925/turjaf.v12is4.2694-2698.7166Anahtar Kelimeler:
Genotip- Nicotiana tabacum L.- Nikotin oranı- Yaprak kalitesi- Yaprak verimiÖzet
Basma tipi tütünler sigara harmanlarında kullanılmaktadır. Bu araştırma Tokat-Kazova şartlarında Türkiye Tohum Gen Bankasından (TGB) alınan üstün özellikli bazı basma tipi tütün hatlarının performanslarının belirlenmesi amacıyla iki yıl (2021 ve 2022) süreyle yürütülmüştür. Araştırmada 10 basma tipi tütün hattı (TGB46668, TGB46673, TGB46674, TGB46675, TGB46721, TGB46722, TGB46723, TGB46724, TGB46730 ve TGB46743) ve iki standart tütün çeşidi (Erbasma ve Xanthi-81) kullanılmıştır. Çalışmada; bitki boyu, yaprak sayısı, yaprak eni, yaprak boyu, kuru yaprak verimi, nikotin oranı, indirgen şeker oranı ve randıman parametreleri incelenmiştir. İncelenen parametreler arasındaki farkların tamamı istatistiki olarak önemli (p<0.01) bulunmuştur. Ayrıca incelenen hatlar başta kuru yaprak verimi olmak üzere pek çok parametre bakımından standart çeşitlerden daha yüksek performans göstermiştir. Kuru yaprak verimi bakımından TGB46668 (223,85 kg/da), TGB46722 (219,79 kg/da), TGB46721 (213,01 kg/da) ve TGB46730 (211,7 kg/da) hatları öne çıkmıştır. Randıman değerlerine göre ise TGB46743 (%55,47), TGB46675 (%54,96) ve TGB46721 (%53,59) hatlarının daha kaliteli olduğu tespit edilmiştir. TGB46721 hattının verim ve kalite bakımından basma üretim alanlarında kendine yer bulabileceği düşünülmektedir. Ayrıca incelenen hatlar yeni çeşit geliştirmeye yönelik ıslah programlarında ebeveyn olarak kullanılabilecektir.
Referanslar
Anonim, (2024a). Citta del Tobacco. http://www. cittadeltabacco.it/en/tobacco-types, (Erişim tarihi; 11.02.2024).
Anonim, (2024b). T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı, https://www.tarimorman.gov.tr/TADB /Menu/ 22/Tutun-Ve-Tutun-MamulleriDaire-Baskanligi (Erişim tarihi; 05.05.2024).
Anonim, (2024c). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi, https://ziraat.gop.edu.tr/depo/menuler/birim_11203 /fakultemizde_gelistiriln_ce sitler_865/dosya_icerik/3585522 /fakultemizde_gelistiriln_cesitler_2022112913 5433.pdf?d=tr-TRvemk=42740vem=fakultemizde_gelistiriln_cesitler (Erişim tarihi; 05.05.2024).
Anonim, (2024d). https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/TTSM /Sayfalar/Detay.aspx?SayfaId=85. (Erişim tarihi; 05.05.2024)
Anonim, (2024e). https://www.tarimorman.gov.tr/TADAB/Menu /22/Tutun-Ve-Tutun-Mamulleri-Daire-Baskanligi. (Erişim tarihi; 17.10.2024)
Anonim, (2024f). https://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?k=H&m=TOKAT. (Erişim tarihi; 17.10.2024)
Aytaç, B. (2016). Nail tütün hattının Bafra ilçesinin farklı köylerindeki performanslarının belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı].
Saygili, İ., Kinay, A., Kurt, D., ve Kandemir, N. (2021). Genetic and agronomic diversity of Basma tobacco (Nicotiana tabacum L.) landrace in Turkey, Biotechnologie, Agronomie, Société et Environnement/Biotechnology, Agronomy, Society and Environment, 25(4), 279-290. https://doi.org/10.25518/1780-4507.19398
Bush, L. P. (1999). Alkaloid biosynthesis. In: D.L. Davis and M.T. Nielsen, editors, Tobacco: Production, chemistry, and technology. Blackwell Sci., London, UK. 285–291.
Cingöz, H. D. (2023). Kükürt Form ve Dozlarının Tütünün Verim ve Kalite Özelliklerine Etkileri [Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı].
Coresta, (2010). Determination of Reducing Carbohydrates in Tobacco by Continuous Flow Analysis Method. Coresta recommended method no 38. Available from: https://www.coresta.org/determination-reducingcarbohydrates-tobacco-continuous-flow-analysis-29164.html (Erişim tarihi; 17.07.2024).
Coresta, (2017). Tobacco Determination of the Content of Total Alkaloids as Nicotine, Continuous Flow Analysis Method. Coresta recommended method no 85. Available from: https://www.coresta.org/tobaccodetermination-content-total-alkaloids-nicotine-continuous-flow-analysis-method-using-30504 (Erişim tarihi; 17.07.2024).
Çamaş, N., Çalışkan, Ö., Odabaş, M. S., ve Ayan, A. K. (2009a). Organik kökenli gübre dozlarının Esendal tütün çeşidinin verimi ve kalitesi üzerine etkileri. Türkiye VIII. Tarla Bitkileri Kongresi (19-22 Ekim 2009, Hatay) Bildirileri, 251-255.
Çamaş, N., Karaali, H., Çalışkan, Ö., ve Kurt, D. (2009b). Basma Tütün Çeşit ve Hatlarının Gümüşhacıköy Şartlarında Verim ve Verim Unsurlarının Belirlenmesi. Türkiye VIII. Tarla Bitkileri Kongresi (19-22 Ekim 2009, Hatay) Bildirileri, 247-250.
Çamaş, N., Karaali, H., ve Özcan, H. (2009c). Erbaa Tütün Üretiminde Yeni Üretim Modelleri. I. Farklı Arazi Şartlarında Yeni Tütün Menşeinin Verim ve Kalite Özelliklerinin Araştırılması. Ege İhracatçılar Birliği ve TTL Tütün A.Ş. Agronomi Bölümü (2006-2008) Proje Sonuç Raporu (yayınlanmamış).
Çamaş, N., Karaali, H., ve Özcan, H. (2008). Erbaa Tütün Üretiminde Yeni Üretim Modelleri. II. İhracata Yönelik Basma Tütün Hatlarının Farklı Gübre Dozları ve Farklı Tepe Kırımı Seviyeleri Uygulamaları ile Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi. Ege İhracatçılar Birliği ve TTL Tütün A.Ş. Agronomi Bölümü (2006-2007) Proje Sonuç Raporu (yayınlanmamış).
Çamaş, N., Karaali, H., Kurt, D., ve Kınay, A. (2011). Orta Karadeniz Bölgesi Basma Tipi Tütün Yetiştiriciliğinde Kalite Unsurlarının Değerlendirilmesi. Türkiye IX. Tarla Bitkileri Kongresi (12-15 Eylül 2011, Bursa) Bildirileri, 908-913.
Dölek, İ. (1984). Marmara bölgesi Nicotiana tabacum L. safhat çeşitlerinin bazı morfolojik özellikleri [Doktora Tezi, Tekel Enstitüsü Yayınları, Yayın No: 306].
Dyulgerski, Y., ve Dimanov, D. (2012). Study on heterozis behaviour related to the leaves size by the tobacco of burley variety group. Acta Agriculturae Serbica, 34(17), 75-82.
Ekren, S., ve Sekin, S. (2008). Akhisar bölgesi tütünlerinin kimyasal ve ekspertiz özellikleri ve verim ile aralarındaki ilişkilerin saptanması. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 45 (3), 165-173.
Ekren, S., ve İlker, E. (2017). The influence of clipping application on yield and some yield parameters of aegean types tobaccos. Turkish Journal Of Field Crops, 22(2), 218-226. https://doi.org/10.17557/tjfc.356227.
Filiposki, K., Pesevski, M., Ralevic, N., ve Kabranova, R. (2010). Production of oriental tobaccos in the Balkan countries. Тутун/Tobacco, 60(7-12), 94-102.
Gay, G. (2020). A tough tobacco. The market for classical oriental tobacco faces many challenges-but this is a hardy business that has survived difficult times before. Tobacco Reporter, https://tobaccoreporter.com/2020/01/17/a-tough-tobacco/ (Erişim tarihi; 10.01.2024).
Hukkanen, J., Jacob, P., ve Benowitz, N. L. (2005). Metabolism and disposition kinetics of nicotine, Pharmacol Rev. 57(1),79-115. doi: 10.1124/pr.57.1.3
Kacar, B. (2012). Analyses of Soil. Nobel Publishing. Ankara, Turkey.
Karakoç, E. (2021). Tütün yerel çeşitlerinin morfolojik, agronomik ve kimyasal özelliklerinin karakterizasyonu [Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü].
Karpat, H. (1989). Investigations on taxonomic (Nicotiana tabacum L.) characteristics of Samsun-Bafra tobacco varieties [Doctoral Dissertation, Istanbul University, Institute of Science and Technology, Department of Biology].
Kaya, D. A., ve Ayanoglu, F. (2002). Some morphological and phenological characters of tobacco, (Nicotiana tabacum L.) grown in Hatay Province of Turkey. In: Sener B. (eds) Biodiversity. Springer, Boston, MA. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9242-0_44
Kınay, A. (2023). Effects of Deficiency and Excess Boron on Nicotine, Phenols and Sugar Contents of Sun-cured Tobacco, Communications in Soil Science and Plant Analysis, 54(1), 62-72. https://doi.org/10.1080/00103624.2022.2109663
Kınay, A., Kurt, D., ve Karakoç, E. (2019). Yield and quality performances of hybrid tobacco devoloped for Gümüşhacıköy Basma Region. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 7(sp2), 1-6. Doi; https://doi.org/10.24925/turjaf.v7isp2.1-6.3076
Kınay, A., Yılmaz, G., ve Kandemir, N. (2020). Yield and quality properties of some oriental tobacco (Nicotiana tabacum L.) hybrids." Genetika 52(2), 735-750. doi: 10.2298/GENSR2002735K
Korubin-Aleksoska, A. (2003). Investigation of environmental and genetic variability fors talk height and number of leaves pers talk in some tobacco cultivars and their F1 hybrids. Coresta Meeting Agro-Phyto Groups, Bucharest, Romania
Kurt, D., ve Yilmaz, G. (2018). Hand groups oriented yield and grade index characters of oriental tobaccos. Anatolia Journal of Agricultural Sciences, 33(3), 254-260. https://doi.org/10.7161/omuanajas.450842
Kurt, D., Saygili, I., ve Kinay, A. (2023). Genetic, yield and quality variations of Samsun tobacco are still continuing in production areas. Academic Journal of Agriculture, 12(2), 227-238. https://doi.org/10.29278/azd.1309976
Kurt, D. (2019). Seçilmiş Üstün Özellikli Basma Tip Tütün (Nicotiana tabacum L.) Hatlarının Genotip x Çevre İnteraksiyonları [Doktora Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü].
Kurt, D. (2020). Stability analyses for interpreting genotype by environment interaction of selected oriental tobacco landraces. Turkish Journal of Field Crops, 25(1), 83- 91. https://doi.org/10.17557/tjfc.748665
Kurt, D., ve Kınay, A. (2021). Effects of irrigation, nitrogen forms and topping on sun cured tobacco. Industrial CropsveProducts.162-163276. Doi; 10.1016/j.indcrop.2021.113276
Leffingwell, J. C. (2001). Chemical constituents of tobacco leaf and differences among tobacco types, Leffingwell Reports, 1(2), 1-56. doi:10.13140/2.1.5173.6645
Mercimek, H. V. (2016). Oryantal Tütünde (Nicotiana tabacum L.) Hasat Sonrası Farklı Kurutma Sistemlerinin Verim ve Kalite Özelliklerine Etkileri [Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü].
Mitreski, M. (2012). Plant height in some prilep tobacco varieties. Tytyh/Tobacco, 62(7-12), 61-67.
Açıkgöz, N., ve Açıkgöz, N. (2001). Tarımsal araştırmaların istatistiki değerlendirilmesinde yapılan bazı hatalar I. Tek faktörlü denemeler. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 11(1), 135-147.
Peksüslü, A. (1998). Bazı Türk tütün çeşitlerinin İzmir-Bornova koşullarında morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal özellikleri [Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı].
Şenbayram, M., Ekren, S., ve Sekin, S. (2006). Ekolojik koşulların ve besin elementlerinin oryantal tütün kalitesi üzerindeki etkileri. Tütün Eksperleri Derneği Bülteni, 75, 13-17.
Talhout, R., Opperhuizen, A., ve van Amsterdam, J. G. C. (2006). Sugars as tobacco ingredient: effects on mainstream smoke composition. Food and Chemical Toxicology, 44, 1789-1798.
Uzunoski, M. (1985). Production of tobacco. Economic Journal, Skopje, pp.543.
Vlase, L., Lorena, F., Mindrutau, I., ve Leucuta, S. (2005). Determination of nicotine from tobacco by LC-MS-MS. Studıa Unıversıtatıs Babeş¬bolyaı, Physıca, l, 4b.
Wenping, L., Zhu, L., ve Zhao, S. (2009). Correlation and path coefficient analysis and Euclidean distance clustering for several characters in tobacco germplasm resource. Chinese Tobacco Science, 30, 59–63.
White, F. H., Pandeya, R. S., ve Dirks, V. A. (1979). Correlation studies among and between agronomic, chemical, physical and smoke characteristics in flue-cured tobacco (Nicotiana tabacum L.). Can. J. Plant Sci. 59, 111-1202.
Yılmaz, G., ve Kınay, A. (2011) Effects of different nitrogen doses on yield and quality characteristics of tobacco (Nicotiana tabacum L.). Proceedings of IX. Field Crops Congress, (12-15 September 2011, Bursa), 951-956.
Yurtsever, N., (1984). Deneysel istatistik metotları. Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Yayınları, Genel Yayın No: 56. Ankara.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.